Stijgende ouderlijke schenkingen stimuleren de aankoop van een eerste woning in Nederland

Stijgende ouderlijke schenkingen stimuleren de aankoop van een eerste woning in Nederland

Voor veel Nederlandse woningzoekenden is het kopen van een eerste woning een familieaangelegenheid geworden. Uit een recente Woononderzoek van ING uit 2024 blijkt dat een groeiend aandeel starters in Nederland afhankelijk is van aanzienlijke schenkingen van ouders of schoonouders om het financiële tekort te overbruggen. Hoewel deze trend jonge volwassenen kan helpen hun droomwoning te bemachtigen, dreigt hij ook de huizenprijzen op te drijven en sociaaleconomische verschillen te vergroten.

Waarom ouderlijke hulp is toegenomen

Verschillende factoren drijven de stijging van ouderlijke bijdragen:

1. Extreem hoge prijzen: De vastgoedwaarden in grote Nederlandse steden zijn het afgelopen decennium sterk gestegen. In 2024 lagen de gemiddelde huizenprijzen in het hele land ongeveer 8% hoger dan het jaar ervoor, waardoor het voor starters moeilijk is om de aanbetaling uitsluitend met spaargeld en hypotheken te financieren.
2. Strenge hypotheekregels: Strengere kredietnormen die na de financiële crisis van 2008 zijn ingevoerd, beperken de maximale loan-to-value-ratio (LTV) tot 100%. Kopers moeten bijkomende kosten—zoals overdrachtsbelasting, taxatiekosten en notariskosten—uit eigen zak betalen.
3. Grotere spaartekorten: Nu ook de huurprijzen stijgen, hebben veel jongvolwassenen moeite om aanzienlijke besparingen op te bouwen. Daardoor worden familiegiften een aantrekkelijke, zo niet essentiële, optie om aan de vereiste contante middelen vooraf te voldoen.

Volgens ING ontving 31% van de starters in 2024 een ouderlijke schenking—tegenover 19% in 2021. Tegelijkertijd is de gemiddelde contante schenking van ouders gestegen tot ongeveer €58.000, vergeleken met €40.000 in 2018.

Hoeveel dragen ouders bij?

Uit gegevens van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) blijkt dat starters in 2024 ongeveer €45.000 aan eigen geld buiten hun hypotheek inbrachten, een stijging van 30% in vier jaar. Een groot deel van dit extra geld komt uit familiegiften.

De uitsplitsing van ING laat zien:

• Mediaan schenkingsbedrag: €58.000 in 2024 (tegenover €40.000 in 2018)
• Aandeel dat ≥ €100.000 ontvangt: 9% van alle starters en 25% van degenen die hulp ontvingen
• Belangrijkste reden om geen schenking te ontvangen: financiële onmogelijkheid van de ouders

Deze trend is niet overal hetzelfde. In stedelijke centra zoals Amsterdam en Utrecht, waar de vastgoedwaarden onbetaalbaar hoog blijven, zijn de bijdragen doorgaans groter. Sommige landelijke en perifere regio’s laten echter ook toenemende ouderlijke steun zien, wat de landelijke betaalbaarheidsdruk weerspiegelt.

Impact op de markt: prijzen en concurrentie

De instroom van extra kapitaal heeft onbedoelde gevolgen voor de woningmarkt:

• Biedingsoorlogen nemen toe: Kopers met aanzienlijke familiegiften kunnen hun budgetten oprekken en concurrenten overbieden die uitsluitend op hypotheken zijn aangewezen. Daardoor stijgen de verkoopprijzen vaak nog verder.
• Algemene prijsinflatie: Zelfs kopers zonder ouderlijke hulp verhogen hun biedingen vaak om concurrerend te blijven, waardoor ze riskantere schulden aangaan die hun financiën op de lange termijn onder druk kunnen zetten.
• Trends onder beleggers: De afgelopen maanden hebben sommige institutionele verhuurders huurportefeuilles verkocht. Hoewel dit de toegang van starters tijdelijk heeft vergemakkelijkt, kan de herstellende vraag die door ouderlijke middelen wordt aangedreven deze woningen snel opnemen, waardoor de opwaartse prijsdruk aanhoudt.

Zorgen over ongelijkheid bij eigenwoningbezit

Eigenwoningbezit is een belangrijk middel voor vermogensopbouw in Nederland. Wanneer ouderlijk vermogen een buitenproportionele rol speelt, kan dit een zichzelf versterkende cyclus creëren:

• Vermogensoverdracht: Gezinnen met een hoger nettovermogen kunnen aanzienlijke bezittingen overdragen aan de volgende generatie, waardoor economische voordelen worden bestendigd.
• Belemmering voor anderen: Potentiële kopers zonder vermogende ouders staan voor grotere obstakels—zowel bij het sparen voor aanbetalingen als bij het concurreren tijdens biedingen.
• Regionale verschillen: In provincies met lagere inkomens, waar ouderlijke bijdragen doorgaans kleiner zijn, hebben jonge kopers minder koopkracht, waardoor regionale vermogensverschillen verder toenemen.

ING waarschuwt dat naarmate ouderlijke schenkingen algemener worden, de sociale mobiliteit kan afnemen en eigenwoningbezit meer de familieachtergrond dan individuele inspanning zal weerspiegelen.

Tips voor starters zonder ouderlijke steun

Als je geen toegang hebt tot een ouderlijke schenking, overweeg dan deze strategieën:

1. Onderzoek overheidsregelingen: De Nederlandse hypotheekrenteaftrek kan de jaarlijkse belastingaanslag verlagen, waardoor geld vrijkomt om te sparen. Kijk ook naar huurtoeslag als je daarvoor in aanmerking komt voordat je koopt.
2. Koop samen: Kopen met vrienden of broers en zussen kan middelen bundelen en de vereiste individuele bijdrage verlagen—maar maak afspraken voor de lange termijn om de eigendomsverhoudingen te beheren.
3. Onderhandel met verkopers: In minder concurrerende markten kun je onderhandelen over financieringsvoorwaarden, zoals het betalen van een hogere rente in ruil voor een lagere aanbetaling.
4. Geleidelijk kopen: Sommige kopers beginnen met de aankoop van kleinere woningen of studio’s en verhuizen later naar iets groters. Dit kan in een stijgende markt helpen om sneller vermogen op te bouwen.
5. Alternatieve kredietverstrekkers: Sommige particuliere kredietverstrekkers bieden overbruggingsleningen of hypotheekproducten op maat, hoewel deze hogere rentetarieven en strengere voorwaarden kunnen hebben.

Vooruitblik

Zolang de huizenprijzen sneller stijgen dan inkomens en spaargeld, zal de rol van ouderlijke schenkingen waarschijnlijk aanzienlijk blijven. Beleidsmakers staan voor complexe afwegingen: het versoepelen van hypotheekregels kan de toegang voor kopers zonder vermogen verbeteren, maar ook het risico met zich meebrengen dat door krediet aangedreven prijsstijgingen opnieuw oplaaien. Tegelijkertijd kunnen fiscale stimulansen voor starters—zoals vrijstelling van overdrachtsbelasting voor woningen onder een bepaalde drempel—helpen om het speelveld gelijker te maken.

Uiteindelijk zal het bereiken van een eerlijkere woningmarkt gecoördineerde inspanningen vereisen op het gebied van fiscaal beleid, bestemmingsplannen en investeringen in sociale woningbouw.

Op zoek naar je volgende huurwoning in Nederland? Bekijk Luntero voor duizenden geverifieerde advertenties en maak je zoektocht vandaag nog eenvoudiger!