Meer dan de helft van Nederlandse verhuurmakelaars geeft toe bereid te zijn te discrimineren, blijkt uit onderzoek

Meer dan de helft van Nederlandse verhuurmakelaars geeft toe bereid te zijn te discrimineren, blijkt uit onderzoek

Discriminatie op de Nederlandse huurmarkt blijft een ernstig punt van zorg. Een recent, door de overheid besteld onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut onthult dat meer dan 50% van de makelaars bereid is buitenlandse huurders te weigeren wanneer verhuurders daarom vragen. Dit verontrustende cijfer is een stijging ten opzichte van de 37% die een jaar eerder werd gerapporteerd, en suggereert dat de strijd voor gelijke huisvestingskansen in Nederland nog lang niet voorbij is.

Achtergrond: Discriminatie in de verhuursector

In Nederland handhaven de Huurcommissie en de Commissie Gelijke Behandeling de anti-discriminatiewetgeving die is ontworpen om eerlijke huisvesting voor alle aanvragers te garanderen, ongeacht nationale afkomst, ras of religie. Toch is handhaving vaak afhankelijk van dat huurders met bewijzen naar voren komen, een stap die velen vermijden vanwege het gevoelige en vaak trage juridische proces.

Om de omvang van discriminatie te begrijpen, deden onderzoekers van het Verwey-Jonker Instituut zich voor als verhuurders in een gecontroleerd experiment. Ze stuurden 200 verzoeken naar verhuurmakelaars en vroegen expliciet niet te verhuren aan Marokkanen, Turken of Polen. Het onderzoek, gepubliceerd op het officiële overheidportaal, is hier beschikbaar: overheidsrapport.

Belangrijkste bevindingen van het Verwey-Jonker-onderzoek

1. Stijgende bereidheid om te discrimineren: 52% van de makelaars stemde ermee in het discriminerende verzoek uit te voeren, ondanks dat ze erkenden dat het illegaal was. Dit is een stijging ten opzichte van 37% in het voorgaande jaar.
2. Gemengd juridisch bewustzijn: In de helft van die gevallen gaven makelaars toe de wet te overtreden maar gingen toch akkoord, waarbij voorkeur van de verhuurder als doorslaggevende factor werd genoemd.
3. Makelaars die weigeren: 22% van de makelaars weigerde expliciet te voldoen aan discriminerende instructies, terwijl nog eens 22% de onwettigheid aangaf maar uiteindelijk de beslissing aan de verhuurder overliet.

Deze resultaten illustreren een verontrustende trend: de naleving van discriminerende instructies neemt toe, zelfs nu makelaars zich meer bewust lijken te worden van hun wettelijke verplichtingen.

Waarom werken makelaars mee? De economische hoek

Hoofdonderzoeker Marcel Coenders licht de economische druk toe die het gedrag van makelaars vormt. Door het krimpend aanbod van huurwoningen buiten de gereguleerde sector is de concurrentie hevig. Makelaars geven vaak prioriteit aan het tevreden stellen van verhuurders om hun opdrachten veilig te stellen, uit vrees lucratieve contracten te verliezen boven juridische of ethische bezwaren.

“Verhuurders hebben een duidelijk economisch argument,” merkt Coenders op. “Ze willen huurders die betrouwbaar betalen en snel weer vertrekken. Sommige makelaars rechtvaardigen discriminatie als een manier om aan die wensen van verhuurders te voldoen.”

Expat-huurders versus lokale aanvragers

Interessant genoeg belicht het onderzoek ook een contrasterende houding bij sommige verhuurders die actief op zoek zijn naar expat-huurders — vaak gedefinieerd als hoogbetaalde internationale werknemers met tijdelijke contracten. Deze verhuurders geloven dat expats:

• Stabiele, hoge inkomens hebben en minder snel in gebreke blijven met de huur.
• Geneigd zijn na enkele jaren te vertrekken, waardoor herziening van de huur mogelijk wordt.

Hoewel dit als een rationele zakelijke beslissing kan klinken, komt het nog steeds neer op oneerlijke behandeling van Nederlandse burgers en andere buitenlandse aanvragers die evenzeer een veilige huurovereenkomst kunnen bieden.

Beroepsorganisaties en regelgevende oplossingen

Leden van beroepsorganisaties voor verhuur- en makelaars waren iets minder geneigd toe te geven dat ze zouden discrimineren, maar toch was 42% bereid dit te doen. De NVM (Nederlandse Vereniging van Makelaars) heeft woningdiscriminatie veroordeeld en pleit voor een wettelijke kwaliteitsstandaard voor makelaars. Zo’n standaard zou kunnen:

• Bindende ethische richtlijnen opleggen.
• Regulators in staat stellen licenties op te schorten of in te trekken bij discriminerende praktijken.
• Zorgen dat alleen makelaars die voldoen aan anti-discriminatiewetgeving op de markt mogen opereren.

Zonder deze maatregelen kunnen uitgesloten makelaars simpelweg zelfstandig blijven opereren, wat pogingen in de hele sector om eerlijkheid te bevorderen ondermijnt.

Het perspectief van huurders

Voor potentiële huurders kan discriminatie langdurige gevolgen hebben. Een afwijzing op basis van etniciteit of nationaliteit vertraagt niet alleen het vinden van een woning, maar kan ook invloed hebben op de mogelijkheid in aanmerking te komen voor huurtoeslag of zich in te schrijven bij een gemeente. Veel huurders aarzelen een klacht in te dienen uit angst dat verhuurders of makelaars hen in toekomstige zoekopdrachten zullen blackballen.

Het vergroten van het bewustzijn over rechten en het vereenvoudigen van het klachtenproces zijn cruciale stappen naar meer transparantie. Huurders die discriminatie vermoeden zouden:

• Om een schriftelijke verklaring van afwijzing moeten vragen.
• Alle communicatie met makelaars en verhuurders moeten documenteren.
• Advies moeten zoeken bij rechtsbijstandorganisaties of huurdersverenigingen.

Vooruitgang boeken: eerlijk wonen versterken

Het aanpakken van discriminatie op de Nederlandse huurmarkt vereist een veelzijdige aanpak:

1. Juridische handhaving: Stimuleer strengere sancties voor makelaars die anti-discriminatiewetgeving overtreden.
2. Industriestandaarden: Implementeer een verplichte kwaliteitsstandaard voor alle makelaars.
3. Huurdersteun: Bevorder toegankelijke kanalen voor het melden en oplossen van discriminatiezaken.

Door regelgevende hervormingen te combineren met zelfregulering binnen de sector en het versterken van huurders, kan Nederland dichter bij een werkelijk rechtvaardige woningmarkt komen.

Het vinden van een eerlijke huurwoning zou geen strijd moeten zijn. Voor de meest uitgebreide selectie huurwoningen en een platform dat zich inzet voor transparantie, vertrouw Luntero—uw partner bij het navigeren op de Nederlandse woningmarkt.